Stwardnienie rozsiane (SM) – przyczyny, objawy, postaci choroby, leczenie
Autor: poradniapl o piątek 3. Wrzesień 2010
sclerosis multiplex i następstwach tej choroby – rozmowa z prof. dr. hab. med. Janem Kochanowskim.
- Etiologia stwardnienia rozsianego do dziś pozostaje zagadką, choć stworzono wiele teorii na ten temat. Np. jedna z nich – opublikowana na początku lat 90. – wskazuje na uraz układu nerwowego jako przyczynę…
- Najbardziej prawdopodobne wydaje się jednak, że u podłoża tej choroby leży proces autoimmunologiczny: organizm rozpoznaje osłonkę mielinową jako tkankę obcą i atakuje ją przy pomocy własnego systemu obronnego.
Część naukowców uważa, że predyspozycja do stwardnienia rozsianego przekazywana jest genetycznie – przez geny zlokalizowane na chromosomach 6 i 14. Przemawia za tym fakt nawet 10-krotnie częstszego występowania choroby wśród członków tej samej rodziny w porównaniu z ogólną populacją oraz 10-krotnie częstszego zachorowania bliźniąt jednojajowych w porównaniu z dwujajowymi. Zachorowalność wśród bliźniąt jednojajowych sięga 25 proc. Oznacza to, że co 4 bliźniak, którego jednojajowy brat lub siostra ma stwardnienie rozsiane, będzie chory.
Istnieje też teoria „infekcyjna”, według której procesy immunologiczne w układzie nerwowym inicjują wirusy. Kiedyś podejrzewano o to różne wirusy, np. opryszczki, paragrypy, odry, różyczki itp. Dziś uważa się, że stwardnienie rozsiane może mieć związek z przechorowaniem opryszczkowego zapalenia mózgu. Bardzo istotną rolę wydają się tu odgrywać również czynniki środowiskowe, aktualnie zupełnie nieznane. Kula ziemska „podzielona” jest bowiem na trzy obszary: jeden o częstości zachorowań przekraczającej 30 na 100 000 mieszkańców, drugi, gdzie ta częstość zawiera się pomiędzy 5-30 na 100 000 i trzeci, gdzie jest niższa niż 5 – np. w Polsce choruje około 90 osób na 100 000. Im bardziej na południe, tym zachorowalność jest mniejsza. Największą podatność na stwardnienie rozsiane ma rasa biała, znacznie większą niż rasa żółta i czarna. Ale, jak wykazują badania, tę podatność nabiera się do około 15. roku życia. Czyli, jeżeli przeprowadzimy się do strefy o niskiej zachorowalności po 15. roku życia, „podlegamy” statystykom odpowiednim dla strefy, z której pochodzimy. Jeśli natomiast przeprowadzimy się wcześniej – nasze ryzyko zachorowania znacznie spadnie.
- W jakim wieku zapada się na multiplex sclerosis?
- Zachorować można w każdym wieku. Najczęściej jest to jednak 20-40 rok życia.
- A jakie są pierwsze objawy choroby?
- Mogą one być bardzo różne. Dość często stwardnienie rozpoczyna się tzw. pozagałkowym zapaleniem nerwu wzrokowego, co nie oznacza, że każde pozagałkowe zapalenie nerwu wzrokowego zapowiada tę chorobę; w kilkudziesięciu procentach przypadków jest ono bowiem izolowanym procesem demielinizacyjnym, ograniczonym wyłącznie do nerwów wzrokowych. Czasem najpierw pojawiają się trudności w utrzymaniu równowagi, niedowład (np. kończyn dolnych) albo chorzy odczuwają w obrębie kończyn jedynie drętwienia, po których następuje kilkugodzinne lub kilkudniowe osłabienie siły mięśniowej. W jeszcze innych przypadkach pierwszym objawem jest podwójne widzenie.